Is het Ramón Sánchez-Pizjuán-stadion een bezoek waard?

Zodra je het museum verlaat en richting de tunnel loopt, verandert de sfeer. Het ene moment staar je naar zes Europa League-trofeeën achter glas; het volgende moment sta je in een betonnen gang terwijl het volkslied van Sevilla boven je hoofd weerklinkt en het veld zich voor je uitstrekt.

Dit stadion is gebouwd om Sevilla FC een thuis te geven dat past bij de ambitie van de club en de voetbalgekte van de stad. Dat doel is nog steeds bepalend voor het bezoek: elke kamer, van de presidentiële loge tot de kleedkamer, lijkt te zijn ingericht rond het ritueel van de wedstrijddag en de gezamenlijke identiteit.

Het gaat er niet alleen om een stadion te zien, maar ook om te voelen hoe een club in een stad leeft. Je begrijpt nu waarom de supporters van Sevilla met een gevoel van bescherming over dit stadion praten, en niet uit nostalgie.

Sla het over: als voetbalcultuur je niet aanspreekt, of als je op zoek bent naar een grote bezienswaardigheid in de stijl van een kunstmuseum waar je een halve dag mee vult.

Hoe je het Ramón Sánchez-Pizjuán-stadion kunt verkennen

Reken op 75 tot 90 minuten voor een bezoek op eigen tempo. Je gaat naar binnen via Poort 2, de route is een rechttoe rechtaan rondje en de gratis audiogids kun je downloaden via een app die beschikbaar is in 9 talen, waaronder Spaans, Engels, Frans, Duits, Italiaans, Portugees, Arabisch, Chinees en Japans.

Aanbevolen route: Begin bij het History Experience Museum om de tijdlijn te bekijken, loop dan door de presidentiële loge en de perskamer, en neem daarna een kijkje in de kleedkamer. Loop door de tunnel terwijl het volkslied klinkt, en eindig bij de dug-outs. De volgorde is belangrijk: eerst de context, dan de emotionele beloning aan het eind.

Niet te missen: De 7 Europa League-trofeeën, de kleedkamer, de tunnel en de dug-outs. Je kunt dit overslaan als je weinig tijd hebt: Uitgebreide multimediastations in het museum en de persruimte.

Insider-tip: Maak een boeking voor het tijdvak in de late namiddag. De mozaïekgevel straalt oranje tijdens het gouden uurtje, en daarom lijkt de favoriete stadionfoto van elke Sevillista rond 17.00 uur te zijn genomen. Zo ontloop je ook de schoolgroepen die halverwege de ochtend langskomen.

Even even de realiteit onder ogen zien: Dit is alleen een rondleiding op eigen tempo. Er zijn geen live gidsen ter plaatse, geen geplande groepsrondleidingen en geen bagageopslag, dus reis met zo min mogelijk bagage. De route is niet rolstoeltoegankelijk.

Een korte geschiedenis van het Ramón Sánchez-Pizjuán

• 1890: Sevilla FC wordt op 25 januari opgericht en is daarmee de oudste Spaanse club die zich uitsluitend met voetbal bezighoudt.
  
• 1937: De toenmalige voorzitter Ramón Sánchez-Pizjuán begint grond aan te kopen in Nervión voor een stadion dat past bij de ambities van de club.
  
• 1956: Sánchez-Pizjuán overlijdt op 28 oktober, bijna twee jaar voordat het stadion waar hij zich zo voor heeft ingezet, wordt geopend. De eerste steen wordt op 2 december gelegd onder leiding van zijn opvolger Ramón de Carranza.
  
• 1958: Het stadion opent op 7 september met een vriendschappelijke wedstrijd tegen Real Jaén, die in 3-3 eindigt en vernoemd is naar de overleden voorzitter.
  
• 1974-75: Er worden een tweede rij en eindafsluitingen toegevoegd, waardoor de laadcapaciteit op ongeveer 70.000 komt.
  
• 1982: Hier vond de halve finale van het WK plaats tussen West-Duitsland en Frankrijk, die eindigde in een beroemd 3-3 gelijkspel en uiteindelijk via strafschoppen werd beslist.
  
• 1986: De finale van de Europa Cup wordt hier gespeeld; Steaua Boekarest verslaat Barcelona na strafschoppen.
  
• 2006-2023: Sevilla wint zeven keer de Europa League (toen nog de UEFA Cup) en verliest nooit een finale, waardoor de club de meest succesvolle in de competitie wordt.
  
• 2022: Is gastheer van de finale van de Europa League tussen Eintracht Frankfurt en Rangers.
  
• Vanaf 2026: De capaciteit bedraagt 42.714. Het huidige gebouw gaat zijn laatste seizoensgebonden jaren in voordat de herontwikkeling van start gaat.

De architectuur van het Ramón Sánchez-Pizjuán

• Stijl: Voetbalstadions uit het midden van de vorige eeuw, gebouwd om lawaai te maken. De tribunes rijzen bijna loodrecht boven het veld uit, en het dak van de Preferential-tribune kaatst het geluid terug naar de spelers in plaats van het te laten wegsterven. Die vorm is de reden waarom die bijnaam is blijven hangen: La Bombonera de Nervión, de bonbonnière van Nervión.
  
• Materialen: De constructie bestaat uit gewapend beton, baksteen en staal. De mozaïek van keramische tegels aan de buitenkant, die in 1982 is aangebracht, geeft het gebouw zijn karakter. Voordat met de bouw kon worden begonnen, moesten er eerst 800 betonnen palen in de zachte grond van Nervión worden geslagen.
  
• Ontwerp van de schaal: De tribunes liggen hier dichter bij de zijlijn dan in bijna elk ander topstadion in Spanje. Het zicht is beperkt, het staat er druk, en het totale effect is wat Unai Emery (toenmalig trainer van Sevilla) ooit omschreef als een "katapult" voor het team.
  
• Op de grond: Vanuit de dug-out lijkt het alsof de onderste ring over je heen hangt. Er is bijna geen afstand tussen de supporters en de spelers, en dat is precies de bedoeling.

Wie heeft het Ramón Sánchez-Pizjuán-stadion gebouwd?

Manuel Muñoz Monasterio, die ook banden had met het Bernabéu-stadion van Real Madrid, ontwierp het stadion met bouwkundige inbreng van James Cox. Het uitgangspunt kwam van Ramón Sánchez-Pizjuán zelf: een stadion dat het geluid van het publiek tot een tactisch wapen maakte. Hij stierf nog voordat het stadion werd geopend, maar zijn naam staat op het gebouw en zijn as is bijgezet op de gemeentelijke begraafplaats van Sevilla, waardoor het stadion bijna een persoonlijk monument is geworden.

Het einde van een tijdperk in het Sánchez-Pizjuán

Het huidige stadion heeft zijn beste tijd gehad. Sevilla FC heeft ingestemd met een renovatieproject van 350 miljoen euro op hetzelfde terrein aan de Nervión, ontworpen door César Azcárate (de architect van het San Mamés-stadion in Bilbao). De sloop staat gepland voor 2027, het nieuwe stadion met 55.000 zitplaatsen gaat in 2029 open en Sevilla speelt tijdens de bouw in het Estadio La Cartuja.

Het opvallendste kenmerk is de Gol Norte: een tribune met 15.000 zitplaatsen op één niveau, bijgenaamd de "Muro Rojo" (Rode Muur), het Andalusische antwoord op de Gele Muur van Dortmund. Het mozaïek uit 1982 van Santiago del Campo blijft behouden en wordt opnieuw aangebracht op de nieuwe gevel, samen met systemen voor hernieuwbare energie en verbeterde toegankelijkheid.

Wat niet te herstellen is, is het geluid. Het nummer „Himno del Centenario“, geschreven door de Sevilliaanse muzikant Javier Labandón („El Arrebato“) in 2005, bereikte de eerste plaats in de Spaanse hitlijsten en wordt voor elke thuiswedstrijd a capella gezongen. De UEFA noemt het het luidruchtigste ritueel voorafgaand aan een wedstrijd in het clubvoetbal. Zoals Sevilla-aanvoerder Coke het ooit verwoordde: "Sommige van onze nieuwe aanwinsten spreken geen woord Spaans, maar ze kunnen toch de helft van ons clublied meezingen omdat het zo aanstekelijk is."